Nước mắm truyền thống sẽ được làm từ cá biển tươi và muối, sau một thời gian ủ đủ lâu sẽ cho ra những giọt sánh màu nâu hổ phách. Ngày xưa, nước mắm còn được gọi bằng cái tên mỹ miều là “Việt Nam ngư lộ”, trong đó “ngư” là cá, “lộ” là giọt sương. “Ngư lộ” tức là “giọt sương từ cá”.

Câu Chuyện Nước Mắm Bình Minh

Cách đây khoảng hai năm, mẹ cho tôi một chai nước mắm nguyên chất nhỏ, không nhãn hiệu và bảo từ quê gửi lên. Tôi không để ý lắm vì nghĩ mắm nào chả là mắm. Rồi một hôm về nhà sau cả ngày bận rộn, vừa đói vừa mệt tôi chỉ muốn ăn cho qua bữa nên với luôn chai nước mắm mẹ cho mà rưới một chút lên chén cơm. Chao ôi, chén cơm mới ngon lành làm sao! Tôi đã phải thốt lên “nước mắm thần thánh!”. Với tôi, một cô gái công sở ăn tiệm nhiều hơn ăn nhà thì đây quả là một sự ngạc nhiên. Từ ngày hôm ấy tôi nảy ra ý tưởng làm mắm. Tôi bắt đầu tìm hiểu và nhận thấy truyền thông bàn rất nhiều về sự khác biệt, tính lợi hại với sức khỏe của nước mắm truyền thống so với nước mắm công nghiệp. Điều đó càng khích lệ tôi mau làm ra nước mắm nhà làm vừa sạch, vừa nguyên chất bổ dưỡng thơm ngon cho nhiều người tiêu dùng.

Nghề làm mắm vốn là nghề của ba dượng từ quê Bình Định những năm 1950. Ngày ấy nước mắm của gia đình ông rất được ưa chuộng tại quê nhà. Người dân biển vốn rất kén nước mắm, họ là những người biết thế nào mới là nước mắm nguyên chất và chuẩn vị. Mọi công đoạn của quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công, quy mô nhỏ nên không sử dụng dây chuyền máy móc. Nguyên liệu chỉ có cá biển tươi và muối, không thêm bất kỳ phụ gia, chất điều vị nào. Nước mắm làm ra có mùi, vị và màu đặc trưng của nước mắm xưa mà ông cha ta đã làm.

Tôi háo hức dấn thân đầu tư làm nước mắm trong sự hỗ trợ của gia đình với mong muốn duy trì nghề thủ công gia truyền và nhất là mang sản phẩm nước mắm nhà làm nguyên chất, hoàn toàn tự nhiên đến với người tiêu dùng “kén mắm chất lượng tốt”. Nước mắm là thực phẩm người Việt mình ăn mỗi ngày nên không những cần ngon mà còn phải an toàn, không có chất bảo quản hay chất điều vị, điều màu.

Tôi đặt tên gọi sản phẩm là nước mắm Bình Minh – là khoảnh khắc ngày mới năng động và tinh khôi. Đó cũng là tên mẹ tôi, mẹ là người đã bắc nhịp cầu cho tôi đến với công việc này. Ai mà không yêu thích các món ăn mẹ nấu. Tôi chịu sự ảnh hưởng bởi cách ăn của mẹ – giản dị, không nêm nếm nhiều gia vị, bữa cơm thường ngày thường chỉ là rau luộc, thịt luộc, đậu phụ rán, cá rán với một chút nước mắm nguyên chất có vắt chanh và ớt xắt để chấm. Nghe quá đơn giản nhưng thật ra lại rất ngon miệng, nguyên liệu tươi ngon ngọt khi chấm cùng nước mắm ngon bỗng trở nên tròn vị, không cần thêm cũng không cần bớt. Ngoài ra, nước mắm ngon còn giúp các món kho dậy mùi thơm thật kích thích khứu giác, và giúp các món canh hay súp có thêm đậm đà mà không mặn chát.

Cái tên Bình Minh gợi lên trong tôi hình ảnh những phiên chợ cá buổi sớm mai nhộn nhịp. Những đoàn thuyền đánh cá vừa cập bến mang về từng thúng cá tươi rói, da xanh óng, mắt trong veo, mình cứng chắc nịch. Cá tươi như vậy mới đủ tiêu chuẩn để ủ thành nước mắm nguyên chất thơm ngon hảo hạng. Tôi chợt nghĩ về cái tâm của những người làm mắm truyền thống, cứ còn đất, còn nhà, còn cá, còn hồ, còn lu là còn làm, để quyết giữ gìn cái hương vị mặn mòi tự nhiên của biển cả và cái hồn tinh túy của ẩm thực dân tộc.

Mong rằng mọi người khi thưởng thức mắm Bình Minh sẽ được có cảm giác như tôi của hai năm về trước, được chạm tới vị ngon của biển, tưởng nghĩ về những buổi bình minh xôn xao ở xóm chài mà biết ơn biển cả và mẹ thiên nhiên đã cho chúng ta một món quà quý vô giá.

H.O (ghi theo lời kể của Mai Anh)